Het verhaal over Krachtstation Kanaleneiland

Krachtstation Kanaleneiland: wonen, werken en vermaak in, voor en door de wijk. Met vereende krachten en slim bundelen van geldstromen is een oud schoolcomplex omgetoverd tot een bruisend centrum midden in de wijk. Van onderop, geheel zelfstandig en met een sluitende business case.

Nathan Rozema, initiatiefnemer van het eerste uur, vertelt hoe het Krachtstation is ontstaan.

Ontdek meer over hoe het Krachtstation met vereende krachten meer waarde haalt uit geldstromen en lokaal vermogen op 30 maart op het Geldstromen door de Wijk FESTIJN 2017 in het Krachtstation. Schrijf je nu in!

 

Geldstromen door de Wijk FESTIJN 2017

Meld je nu alvast aan voor het Geldstromen door de Wijk FESTIJN 2017 op 30 maart 2017 en krijg 15% korting op de standaard toegangsprijs.

Krachtstation Kanaleneiland: wonen, werken en vermaak in, voor en door de wijk. Met vereende krachten en slim bundelen van geldstromen is een oud schoolcomplex omgetoverd tot een bruisend centrum midden in de wijk Kanaleneiland in Utrecht. Van onderop, geheel zelfstandig en met een sluitende business case.

Geen betere plek voor het Geldstromen door de Wijk FESTIJN 2017 dan het Krachtstation. Want dit FESTIJN gaat over KRACHT KRACHT KRACHT, over de ontwikkeling van het Krachtstation, over ondernemers die hun krachten bundelen, wijk en wijkbewoners in hun kracht zetten, geldstromen opwekken en ombuigen en MEER WAARDE halen uit lokaal vermogen en de geldstromen door de wijk.

 

Boekje open over geld

Geldstromen door de Wijk heeft meegewerkt aan het ‘Boekje Open Over Geld’. Als het om publiek geld gaat, heeft iedereen wel een mening. Bijvoorbeeld, dat ‘ons’ geld verkeerd wordt besteed. En wat zien we er nu eigenlijk van terug op straat? Inwoners missen overzicht, duidelijkheid, transparantie en hopen maar dat de verantwoordelijke bestuurders en hun ambtenaren het goed doen. Openheid geven over publiek geld – en wel zo dat de samenleving ook snapt waarom bepaalde keuzes worden gemaakt – is nog geen gemeengoed en blijkt lastiger dan gedacht. Zowel voor de gemeente als voor burgers. Daarom is er nu BOOG: een Boekje Open Over Geld. In het boekje zijn verschillende benaderingen en methodes bij elkaar geplaatst waarmee burgers meer grip kunnen krijgen op de geldstromen in hun wijk en gemeente.

Ondernemerschap

Geldstromen door de Wijk gaat daarbij vooral uit van de kracht van het lokale ondernemerschap, want dat heb je nodig om meer waarde te halen uit de geldstromen die door je wijk gaan.  Dat ondernemerschap houdt ook in dat je risico’s moet durven nemen. Waar dat toe kan leiden hebben sommigen in de voorbereiding van BOOG aan den lijve kunnen ondervinden. Buurttuin De Zandloper en Krachtstation Kanaleneiland zijn voorbeelden van lokaal ondernemerschap die met recht hun plek in het Boekje Open Over Geld hebben verdiend. Lees het boekje en kijk en luister naar de enthousiaste verhalen van de mensen van De Zandloper en het Krachtstation. Of ontdek meer op 30 maart op het Geldstromen door de Wijk FESTIJN 2017 in het Krachtstation. Schrijf je nu in!

In de marge van het grote geld

Onlangs was ik in Vilvoorde, een stad van ruim 40.000 inwoners onder de rook van Brussel en de uitlaatgassen van vliegtuigen die er laag, en auto’s die er hoog overheen gaan. Vanuit het Europese onderzoeksprogramma SEiSMiC was 24-uurssessie georganiseerd over waardecreatie bij informele en formele gebiedsontwikkeling. Met een twintigtal deelnemers uit Nederland, Vlaanderen en het Verenigd Koninkrijk gingen we aan de slag met de vraag hoe gemeenten, ontwikkelaars, beleggers en woningcorporaties – zeg maar ‘het grote geld’ – te verbinden aan de informele initiatieven van burgers en ondernemers die het doorgaans ‘zonder geld’ moeten doen. Hoe ontstaat er meer waarde over en weer en wat is daarvoor nodig? Voor de resultaten van deze boeiende bijeenkomst verwijs ik graag naar het verslag. Maar in de marge kwam ook het nodige voorbij dat stemt tot nadenken. Een impressie.

vilvoorde-viaductvilvoorde-station

Koop of huur?

Vilvoorde kende ik niet. De aankomst op het station stemde niet vrolijk. Smalle, half verharde perrons, verroeste overkappingen, steile trappen en een eng tunneltje: de sfeer van Engeland in de crisis van de jaren 70. Die sfeer paste wel. Vilvoorde was een oude, lelijke industriestad die van diezelfde crisis tot ver in de jaren 90 harde klappen te verduren kreeg tot vrijwel alle oude industrie uit de stad was verdwenen. Gebouwen stonden leeg en gronden lagen braak. Er was grote werkloosheid. Ontslagen arbeiders moesten hun huis verkopen. Woningprijzen kelderden.

Is eigen woningbezit dan wel zo’n zegen? Ook in Nederland verloren veel mensen hun baan, maar ze konden wel in hun huis blijven wonen, hun sociale huurwoning wel te verstaan. In Vilvoorde is het aandeel sociale huur nog geen 10%. In een vergelijkbare plaats in Nederland zal dit aandeel al gauw 40% bedragen. Ik denk dat die grote sociale huurwoningvoorraad werklozen in Nederland heeft behoed voor meer ellende.

Grote verschillen

Met Vilvoorde gaat het inmiddels bergopwaarts. De lage huizenprijzen brachten een instroom van kapitaalkrachtige mensen van buiten op gang. Station en stationsomgeving worden vernieuwd. Oude industriegebouwen herbergen nu creatieve productiebedrijven en riante lofts. In het project Watersite – een van de grootste stadsvernieuwingsoperaties in Europa – worden de voormalige industrieterreinen omgevormd tot een aantrekkelijk woon- en werkgebied met nieuwe appartementen, bedrijfshuisvesting en groen en water. De gentrification is daarmee in gang gezet.

vilvoorde-watersitevilvoorde-woningen

De aangrenzende wijk Broek kampt echter nog steeds met armoede, werkloosheid en slechte huisvesting. Een bezoek aan Vilvoorde doet je weer eens beseffen dat de Nederlandse volkshuisvesting in Europa aan de top staat. We hebben weinig reden tot klagen, al zijn er verschillen, maar die verschillen lijken in België zoveel groter dan in Nederland. Belgen betalen meer belasting dan Nederlanders. Aan de beschikbaarheid van geld kan het dus niet liggen. Maar het geld wordt blijkbaar anders verdeeld.

Talenten benutten

Vanuit Geldstromen door de Wijk stellen we steeds de vraag waar komt het geld vandaan, waar gaat het heen en hoe zijn die geldstromen beter voor en door wijken en buurten te benutten. Zo’n grootschalige herontwikkeling zou toch ook voor de bewoners van Broek een nieuw perspectief moeten kunnen bieden? Hoe zijn geldstromen uit de herontwikkeling in te zetten en om te buigen naar meer werk en betere huisvesting?

In onze optiek is ondernemerschap daarvoor essentieel. Ondernemers ruiken geld en zijn daarvoor bereid risico’s te nemen. De kost gaat nu eenmaal voor de baat uit. Daarom kijken ze ook anders naar mensen dan overheden, die mensen nogal eens zien als een inkomstenbron (belasting) of een kostenpost (uitkeringen). Echte ondernemers zien echter niet iemand die werkloos is, maar iemand met onbenutte talenten. Hoe dat vermogen te activeren is hun uitdaging om daaruit natuurlijk ook zelf rendement te halen. Daar is niets mis mee.

Een mooie ontmoeting

Die avond trof ik een jonge Nederlander aan de bar van het hotel. Hij had een grote opdracht in België voor het onderhoud van elektronica in in- en uitrijpoorten en betaalautomaten van parkeergarages. Hij ontwierp ook lichtinstallaties van grote kermisattracties: van die flikkerende en voorbijflitsende lichtjes. De schakelplaatjes daarvoor ontwierp hij ook, maar het precieze soldeerwerk liet hij doen door mensen uit aan de sociale werkplaats. Ik heb nooit iemand zo enthousiast horen praten. Hoe hij dat werk voor deze mensen met een geestelijke beperking behapbaar maakte, stap voor stap, onderdeeltje voor onderdeeltje, uit zakje na zakje. Hoe zij daardoor konden doen waar ze heel goed in zijn: heel nauwkeurig solderen. En hoe trots zij daarop waren. Een ras ondernemer, met passie voor zijn werk, en een neus en een hart voor talent.

Buurtbewoners beheren speeltuin: niet vrijwillig, maar betaald

Blog en interview met Nathan Rozema op Buurtwijs.nl

Twee bewoners uit de Utrechtse wijk Rivierenwijk zijn na jaren niet meer alleen vrijwillig beheerder van de buurtspeeltuin. Sinds de zomer werken ze als betaalde krachten in de speeltuin annex buurttuin.

Siham Chemlal en Anita de Rooij, twee betrokken bewoners, zijn sinds 2012 de drijvende krachten achter de speeltuin. Met hulp van de welzijnsinstelling en de gemeente hebben zij in de afgelopen vier jaar toegewerkt naar volledig zelfbeheer.

Voorheen viel de speeltuin onder het beheer van de welzijnsorganisatie. Nu de buurtbewoners hun eigen stichting hebben opgericht zijn ze na de zomer formeel verantwoordelijk geworden voor de speeltuin. De geldstroom van de gemeente voor het sociaal beheer van de speeltuin gaat niet langer naar de welzijnsorganisatie, maar naar Stichting Buurttuin de Zandloper. Zo lukt het Anita de Rooij en Siham Chemlal om van hun fulltime vrijwilligerswerk een echte betaalde baan te maken.

Omdat de twee buurtbewoners samen met de bestuursleden van de stichting de formele verantwoordelijkheid dragen voor de buurtspeeltuin blijft het werk (waaronder het beheer en de groenvoorziening) en het geld in de wijk.

Kijk en luister naar hun verhaal 

Lees verder het interview met Nathan Rozema over wijkeconomie, geldstromen en lokaal vermogen op Buurtwijs.nl

Geldstromen ombuigen en het risico van een nat pak

Geldstromen door de wijk ombuigen naar geldstromen in de wijk: dat vraagt om ondernemerschap. En ondernemerschap betekent risico nemen. In grote stromen komt het geld de wijk in, maar het stroomt er net zo makkelijk weer uit. Wie stopt de gaten en hoe? Op de Boot Camp Open Over Geld laat Pieter Buisman zien wat je daarvoor over moet hebben. Durf jij het risico aan? Kom dan naar het Geldstromen door de Wijk FESTIJN 2017. Schrijf je nu in!

Aan de keukentafel over: Krachtstation Kanaleneiland

In Krachtstation Kanaleneiland komen geldstromen, ondernemerschap en de kracht van de wijk bij elkaar. Nathan Rozema vertelt aan Pieter Buisman hoe zijn idee voor het Krachtstation in samenwerking met HIK Ontwerpers en Van der Leij Vastgoed uitgroeide tot een onderneming met een stevige business case. Over krachtwijken, de transformatie van een voormalige ROC, wijkeconomie, het verbinden van geldstromen en lokaal vermogen in de breedste zin van het woord en een Stadsoase.

Aan de keukentafel over: Buurttuin de Zandloper

Right to Challenge in de praktijk

Siham Chemlal en Eljoh Kampman vertellen uitgebreid aan Nathan Rozema en Pieter Buisman hoe zij samen met Anita de Rooij bij Buurttuin de Zandloper het sociale beheer van de gemeente en de welzijnsinstelling hebben overgenomen. Ondernemende vrouwen uit Rivierenwijk, Utrecht, die weten hoe de geldstromen lopen en hoe ze aan te boren en voor hun buurt in te zetten. Ga er maar even voor zitten! Meer informatie op over de buurttuin op www.buurttuindezandloper.nl en op het Geldstromen door de Wijk FESTIJN 2017, 30 maart, in Krachtstation Kanaleneiland, Utrecht, Schrijf je nu in!

Aan de keukentafel over: Grondstoffenstromen

Er gaan niet alleen geldstromen door de wijk, maar ook grondstoffenstromen; en die zijn heel wat waard. Pieter Buisman en Nathan Rozema spreken erover aan de keukentafel met Jan Jongert van Superuse Studios. Wat kunnen we in de wijk met die grondstoffenstromen doen? En waar zitten de verdienmogelijkheden? Over bakkers en bierbrouwers, afval en grondstoffen, werk in de wijk en ondernemerschap en de betekenis van groot- en kleinschalige kringlopen voor de wijkeconomie.

Ontwerpers, geldstromen en wijkeconomie

door Pieter Buisman

Een mooi ontwerp, maar hoe draagt het bij aan de wijkeconomie en wat levert dat de ontwerper op? Ontwerpers stellen zich die vragen te weinig bij de ingrepen die zij voor wijken bedenken, aldus Jan Jongert, zelf ontwerper bij Superuse Studios. Ze denken te gauw: als het een mooi ontwerp is komt het geld vanzelf wel. Of het echt zo makkelijk gaat, is zeer de vraag: die geldstroom komt echt niet vanzelf naar je toe. In plaats dat ontwerpers zich de vraag stellen hoe hun interventies ook voor anderen geldstromen en meerwaarde kunnen opwekken, lijkt er op het woord ‘geld’ eerder een taboe te liggen. Voor studenten architectuur en stedenbouw van de Rotterdamse Academie van Bouwkunst organiseerde Jongert daarom de collegereeks ‘Geldstromen door de Wijk’. Ontwerpers moeten zich vanaf de voorkant van het ontwerpproces veel meer bewust maken van de positieve effecten van hun ontwerp op de geldstromen in de omgeving. Door deze effecten expliciet te maken creëert een project zijn eigen belang en verkoopt het zich zelf.

Toen wij van Rotterdam vertrokken..

Geldstromen door Wijk: werkcollege RDM CampusPhiline 1959ssRotterdam Vertrek Proefvaart 1959

Voor een van de colleges was ik gevraagd de studenten wegwijs te maken in de geldstromen door de wijk en in de wijze waarop ontwerpers op die geldstromen kunnen inspelen. Een uitnodiging waarop ik maar al te graag inging. Natuurlijk vanwege mijn betrokkenheid bij het onderwerp, maar misschien nog meer om weer eens terug te gaan naar het bijzondere buurtje Heiplaat en de voormalige RDM-werf. Als zesjarig jongetje bracht ik hier de lange hete zomer van 1959 door op het schip van mijn vader, en zag ik de ‘Rotterdam’ voor haar eerste proefvaart van de afbouwsteiger vertrekken. Ook nostalgie is overigens geld waard.

Trap af

Ontwerpers hebben een manier van kijken die anderen niet hebben. Door die manier van kijken zien ze kansen om van een nare plek die iedereen het liefst mijdt, een aantrekkelijke en levendige omgeving te maken, waar het goed toeven is. Een mooi voorbeeld daarvan biedt Station Overvecht, waar een niet onaardig, maar nogal formalistisch ontworpen entreegebied nogal sleets was geworden. Reizigers gingen er het liefst zo snel mogelijk doorheen, en dat was best een hele toer: langs steile trappen en een lege kiosk een diepe kuil en vervolgens een donker tunneltje in. Hoe maak je van zo’n plek een plek waar mensen – ondanks haast – langer willen verblijven?

Station OvervechtStation Overvecht

Glijbaan

NS kwam er niet uit, maar HIK-ontwerpers hadden een idee. Op eigen risico gingen ze aan de slag, niet vanachter de tekentafel, maar samen met ondernemers, beheerders en reizigers op zoek naar de verborgen waarde van deze verwaarloosde omgeving. Dat leverde heel wat op: handel, vermaak, reuring, een glijbaan voor wie nog net zijn trein wil halen, het zette station Overvecht wereldwijd op de kaart. Reizigers stromen nu niet alleen toe, ze blijven ook hangen, drinken een kop koffie, eten een broodje, voeren een gesprek of slaan hun laptop open om te werken. Daarmee worden reizigersstromen geldstromen en wordt een plek die eerst alleen maar geld kostte, een ‘place-to-be’  die geld opbrengt. Daarin wilde NS wel investeren.

Station OvervechtStation Overvecht glijbaan

Trap op

Een ander leerzaam voorbeeld komt uit de zorg. Met stramme benen en stijve knieën gaat trappenlopen niet zo makkelijk meer. Dus moet er een dure traplift komen. Maar met Easysteppers kan het ook: hoe eenvoudig kan een oplossing soms zijn en hoe betaalbaar. De institutionele zorgsector had het niet bedacht, daarvoor moet je ondernemer zijn. Die verdient er ongetwijfeld aan, maar voor de consument en de samenleving is het stukken goedkoper en bovendien je blijft in beweging en hebt het zelf geregeld. Lokale ondernemers kunnen erop inspelen. Het geld dat anders weglekt naar grote organisaties buiten de wijk, wordt dan in de wijk besteed.

Easysteppers

Krachtstation

Een ontwerpersblik ziet ook kansen voor hergebruik. Superuse Studios laat zien wat er allemaal kan, van simpele gebruiksvoorwerpen tot nieuwe gebouwen uit oude materialen en onderdelen. Maar het begint natuurlijk bij hergebruik van het gebouw zelf. Dat hergebruik krijgt nog meer waarde als het bijdraagt aan de oplossing van maatschappelijke problemen in de wijk. Het Krachtstation Kanaleneiland is daarvan een voorbeeld: een voormalige ROC wordt getransformeerd tot een plek waar wonen, werken en recreëren bij elkaar komen en elkaar versterken, waar mensen uit de buurt een baan vinden, studenten een kamer en wijkondernemers ruimte voor hun bedrijf. En dat alles met een sluitende businesscase en geen cent subsidie.

Krachtstation KanaleneilandKrachtstation Kanaleneiland

Ondernemersblik

Ook voor ontwerpers is ondernemerschap het kernwoord: doorzien wat je ontwerp kan opbrengen en daardoor durven investeren en risico nemen. Dat voorkomt teleurstelling achteraf. Op een ontwerp dat alleen maar geld kost, wordt al gauw bezuinigd, zeker als de budgetten dreigen te worden overschreden. Maar levert het wat op, dan wordt er heel anders naar die budgetten gekeken. Ontwerpers zien dingen die andere niet zien, hun specifieke manier van kijken wordt een succes en krijgt meer betekenis en waarde voor de samenleving als zij die weten te koppelen aan een ondernemersblik (en als je die niet zelf hebt, zoek dan een maatje).